M&A VS. GREENFIELD ENTRY TẠI VIỆT NAM: MUA THỜI GIAN HAY XÂY DỰNG TỪ ĐẦU?

Cuộc tranh luận giữa việc gia nhập một thị trường mới nổi như Việt Nam bằng hình thức đầu tư mới (greenfield entry – xây dựng doanh nghiệp từ con số không) hay thông qua Mua bán & Sáp nhập (M&A) đã tạm thời có những chuyển dịch căn bản.

Trong nhiều thập kỷ, những tập đoàn nước ngoài – cụ thể là từ Nhật Bản, Hàn Quốc và Singapore – chủ yếu đã xem Việt Nam như một trung tâm sản xuất với chi phí hấp dẫn. Họ thường đầu tư theo hướng greenfield entry: thuê đất trong khu công nghiệp, xây dựng nhà máy và xuất khẩu hàng hóa. Thế nhưng, khi GDP bình quân đầu người tại Việt Nam tăng vọt vào thời gian gần đây (Codetot, 2026), cuốn sách “thâm nhập thị trường Việt Nam” đang được viết lại theo một chiều hướng hoàn toàn khác.

Theo dữ liệu từ Báo cáo Triển vọng M&A tại Việt Nam 2026, tổng giá trị giao dịch M&A tại Việt Nam đã tăng 26% so với cùng kỳ năm ngoái, đạt 8,72 tỷ USD trên tổng 367 thương vụ. Tuy nhiên, điều đáng chú ý ở đây là tổng số thương vụ thực chất đã giảm 18%. Các nhà đầu tư đang có xu hướng chuyển dịch từ việc nắm giữ cổ phần nhỏ lẻ sang thực hiện các chiến lược với quy mô lớn và tập trung hơn để nhanh chóng xác lập vị thế trên thị trường.

Khi quyết định chiến lược thâm nhập thị trường vào Việt Nam, biến số cốt lõi không còn chỉ là vốn – đó là thời gian.

Greenfield Entry: Những lực cản tiềm ẩn

Xây dựng doanh nghiệp tại Việt Nam từ con số không mang lại quyền kiểm soát một cách tuyệt đối, nhưng đi kèm với nó là một “hình phạt” nặng nề về mặt thời gian.

Nó yêu cầu doanh nghiệp phải vượt qua nhiều tầng rào cản pháp lý: xin giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC), Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, Giấy phép kinh doanh v.v. (An, 2026). Ngoài ra, doanh nghiệp còn phải tìm kiếm, đàm phán thuê đất và xây dựng nhà máy, cơ sở vật chất v.v. Toàn bộ quá trình này có thể tiêu tốn một vài năm trước khi doanh nghiệp có thể vận hành trơn tru và tạo được những giá trị đầu tiên.

Đối với nền kinh tế tăng trưởng GDP trung bình trên 6% một năm như Việt Nam, bỏ lỡ một hai năm đồng nghĩa với việc bỏ lỡ cả một chu kỳ kinh tế. Doanh nghiệp rất có khả năng mất thị phần vào tay các đối thủ cạnh tranh gia nhập thị trường Việt Nam thông qua M&A, trong khi đang phải chờ giấy phép của mình được phê duyệt.

3 khía cạnh chiến lược mang lại ROI của M&A tại Việt Nam

Khi một doanh nghiệp nước ngoài mua lại hoặc hợp tác với một doanh nghiệp Việt Nam đã có chỗ đứng, khoản phí chênh lệch bỏ ra không đơn thuần chỉ là mua tài sản – đó là khoản đầu tư có tính toán để vượt qua các rào cản hệ thống. Tỉ suất hoàn vốn (ROI) chiến lược của M&A tại Việt Nam có thể dựa vào 3 trụ cột chính:

Rút ngắn tối đa thời gian gia nhập thị trường Việt Nam

M&A tại Việt Nam giúp nhà đầu tư nhận được một hệ sinh thái đang vận hành trơn tru ngày từ ngày đầu tiên tiếp quản, bao gồm đội ngũ nhân sự địa phương đã qua đào tạo, chuỗi cung ứng khép kín và mạng lưới logistics đã có sẵn. Hơn nữa, thay vì mất nhiều thời gian để xây dựng một dây chuyền sản xuất hay mối quan hệ với các nhà phân phối nội địa, công ty mẹ nước ngoài có thể ngay lập tức đưa công nghệ hoặc các dòng sản phẩm đang cải tiến của mình vào một bộ máy đang hoạt động.

Ví dụ, trong một thương vụ M&A mà S&C đã tư vấn, bên mua là Appirits Inc. đã mua lại Bunbu JSC., qua đó nhận được hệ sinh thái IT sẵn có để xây dựng một hệ thống cung cấp dịch vụ IT trọn gói từ upstream đến downstream.

Thừa hưởng tài sản vô hình và tệp khách hàng sẵn có

Trong các lĩnh vực B2B như sản xuất công nghiệp, xây dựng cơ sở hạ tầng liên quan đến chính phủ, các mối quan hệ xã hội và nền tảng uy tín doanh nghiệp là yếu tố mang tính chủ chốt. Doanh nghiệp nước ngoài không dễ gì sao chép được hàng thập kỷ niềm tin mà một công ty bản địa đã gầy dựng. Bằng cách thiết lập liên minh vốn với một tên tuổi hàng đầu tại địa phương, nhà đầu tư nước ngoài sẽ nghiễm nhiên thừa hưởng một tệp khách hàng trung thành cùng năng lực pháp lý để tham gia các gói thầu nội địa—những thứ mà nếu tự xây dựng sẽ phải mất rất nhiều năm.

Hóa giải giới hạn tỷ lệ sở hữu nước ngoài (FOL)

Dù Việt Nam đã tự do hóa nền kinh tế mạnh mẽ thông qua các hiệp định thương mại như CPTPP và RCEP (Các hiệp định thương mại tự do Việt Nam tham gia đang được thực thi, n.d.), một số ngành như logistics, y tế, dược phẩm và giáo dục vẫn duy trì các rào cản quy định nghiêm ngặt cùng với áp trần vốn ngoại. Việc mua lại cổ phần của một công ty nội địa hiện tại trong lĩnh vực tương ứng hoặc áp dụng các mô hình liên doanh cho phép các tập đoàn nước ngoài thâm nhập vào thị trường Việt Nam, đặc biệt là các phân khúc được bảo hộ này, một cách thuận lợi hơn.

Cụ thể, trong một closed case mà S&C đã hỗ trợ, bên mua là một doanh nghiệp Nhật đang hoạt động trong nhiều lĩnh vực. Sau khi quyết định đầu tư vào ngành giáo dục tại Việt Nam, bằng việc mua lại công ty vận hành chuỗi trường mầm non quốc tế, doanh nghiệp này đã có những bước đầu vô cùng thuận lợi để thâm nhập thị trường này.

Greenfield Entry vs. M&A tại Việt Nam: Bảng so sánh Chiến Lược

Để cân nhắc các mô hình thâm nhập cho chiến lược mở rộng của tập đoàn, hãy cùng so sánh hai phương thức này qua các chỉ số vận hành cốt lõi (operational metrics) như sau:

Case study: Kokuyo mua lại Tập đoàn Thiên Long

Một minh chứng rõ nét cho xu hướng chuyển dịch từ greenfield entry sang M&A tại Việt Nam là thương vụ trong đó Kokuyo – tập đoàn văn phòng phẩm và nội thất khổng lồ của Nhật – công bố mua lại hơn 65% của tập đoàn Thiên Long, doanh nghiệp văn phòng phẩm thống lĩnh thị trường Việt Nam, với trị giá khoảng 178 triệu USD (VNExpress, 2025).

Thay vì cố gắng xây dựng một hệ thống sản xuất và phân phối từ số không để cạnh tranh với một thương hiệu quốc dân có tính nhận diện cao với người dùng bản địa, Kokuyo đã chọn giải pháp liên minh. Bằng duy nhất một thương vụ này, Kokuyo đã lập tức sở hữu được:

Thị phần áp đảo trong thị trường văn phòng phẩm tại Việt Nam.

Mạng lưới sản xuất và phân phối sâu rộng trải dài khắp các điểm bán lẻ.

Vị thế sẵn sàng mở rộng hoạt động văn phòng phẩm toàn cầu (cụ thể là khu vực ASEAN) thông qua chuỗi cung ứng nội địa với hiệu suất chi phí cao.

Kết luận

Các thương vụ xuyên biên giới thành công trên thị trường hiện nay đều chia sẻ một triết lý chung: các nhà đầu tư nước ngoài không còn tìm kiếm các tài sản bị định giá thấp hoặc gặp khủng hoảng để mua rẻ. Thay vào đó, M&A đang được sử dụng như một chiến lược tăng trưởng dựa trên liên minh vốn.

Các thị trường trưởng thành đang phải đối mặt với nhu cầu nội địa sụt giảm và lực lượng lao động già hóa. Ngược lại, Việt Nam mang đến nguồn nhân lực trẻ, sự linh hoạt trong chuyển đổi số và một tệp khách hàng đang bùng nổ. Bằng các kết hợp chuyên môn kỹ thuật và nguồn vốn nước ngoài với mạng lưới nội địa cùng tốc độ thực thi của đối tác Việt Nam, M&A xuyên biên giới tạo ra một đòn bẩy cộng hưởng mà hình thức đầu tư mới đơn thuần không thể nào sánh kịp về mặt thời gian.

Đối với các đội ngũ phát triển chiến lược đang cân nhắc bước đi tiếp theo, kết luận là vô cùng rõ ràng: khi thâm nhập vào một nền kinh tế chuyển động nhanh như Việt Nam, M&A không chỉ là một lựa chọn—đó thường là quyết định mang lại ROI cao nhất cho doanh nghiệp của bạn.

Về Solara & Co

Với kinh nghiệm đồng hành cùng nhiều tập đoàn quốc tế và doanh nghiệp FDI tại Việt Nam, Solara & Co cung cấp dịch vụ tư vấn M&A và dịch vụ tư vấn chiến lược. Chúng tôi hỗ trợ trọn gói từ đánh giá khả năng đáp ứng điều kiện, chuẩn bị hồ sơ pháp lý, đến làm việc với Bộ Công Thương để doanh nghiệp nhận được văn bản xác nhận ưu đãi.

Liên hệ ngay với Solara & Co Vietnam để cùng thảo luận về cách chúng tôi có thể hỗ trợ doanh nghiệp bạn tận dụng ưu đãi thuế cho doanh nghiệp công nghiệp tại Việt Nam

 S&C – ĐỒNG HÀNH cùng bạn trên từng chặng đường phát triển

========================

SOLARA&CO GROUP

Website: https://solara-c.com/

Email: info@solara-c.com

Nguồn tham khảo

An L. V. (2026, April 8). Thủ tục thành lập công ty FDI tại Việt Nam (2026) – Chi phí – Case – Kinh nghiệm. Công Ty Luật Việt An. https://luatvietan.vn/thu-tuc-thanh-lap-cong-ty-doanh-nghiep-fdi-tai-viet-nam.html

CÁC HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO VIỆT NAM THAM GIA ĐANG ĐƯỢC THỰC THI. (n.d.). https://vipfa.vn/. https://vipfa.vn/a/163017/CAC-HIEP-DINH-THUONG-MAI-TU-DO-VIET-NAM-THAM-GIA-DANG-DUOC-THUC-THI?lang=vi

Codetot. (2026, May 21). Việt Nam tiến tới mốc 5.000 USD GDP/Người: cơ hội vàng cho ngành tiêu dùng – bán lẻ – Masan Group. Masan Group: Hành trình phụng sự người tiêu dùng. https://www.masangroup.com/vi/news/masan-news/vietnam-approaches-usd-5000-gdp-per-capita-a-golden-opportunity-for-consumer-and-retail/

Finhay V. B. (2025, November 26). GDP Việt Nam qua các năm (2000 – 2025). Finhay Securities (FHSC). https://fhsc.com.vn/gdp-viet-nam-qua-cac-nam

VnExpress. (2025, December 4). “Vua bút bi” Thiên Long sắp về tay người Nhật. vnexpress.net. https://vnexpress.net/vua-but-bi-thien-long-sap-ve-tay-nguoi-nhat-4989936.html